Meditatie: wat, hoe, waarom?

Published by Nathalie on

tekst: Stepan Reutov

Ongetwijfeld heb jij wel eens van meditatie gehoord, misschien heb je er wat ervaring mee. Maar wat is het nou eigenlijk?

Meditatie is niet het uitschakelen van je gedachten en emoties en niet het uittreden van je lichaam om lekker te gaan spacen…

Meditatie is wel bewustwording creëren met betrekking tot je staat van zijn en je gedachten, en zo meer innerlijke rust ervaren.

 Je denker heeft het zo vaak voor het zeggen dat de deze de baas is over jou, je bent er als het ware volledig mee geïdentificeerd. Het is echter onmogelijk om nooit meer te denken, dus het heeft weinig zin om je denker uit te willen schakelen en altijd vanuit verlicht bewustzijn te willen handelen. Als je echter als het ware bevriend raakt met je denker en deze zó waar kunt nemen dat jij baas wordt over hem in plaats van andersom, zal je merken dat je meer innerlijke rust en harmonie ervaart en je je meer aanwezig voelt in het hier en nu. In meditatie creëer je bewustwording door je te focussen op je ademhaling en je gedachten en sensaties waar te nemen (en te laten gaan).

Waarom streef je ernaar om gedachten en sensaties los te laten? Alles wat vorm heeft is veranderlijk en vergankelijk, waardoor het eigenlijk geen zin heeft om je eraan te hechten. Wanneer je goed naar het leven en naar je meditaties kijkt, zie je overal een golfbeweging in terug. Vormen, situaties en emoties ontstaan, manifesteren zich en gaan weer weg. Een gedachte doet zich voor en verdwijnt, een leven begint en eindigt. Het is niet zo dat je moet streven naar het volledige loslaten van je ego en al je gehechtheden: dat is nagenoeg onmogelijk. Het doel van meditatie is bewustwording en inzicht creëren en, als gevolg daarvan, meer innerlijke rust ervaren, dichterbij je essentie komen en bijvoorbeeld minder angst ervaren (om dingen te verliezen, dood te gaan, etc.)

Concentratie, of eigenlijk aandachtigheid, is hierbij essentieel, maar voor veel mensen ook het moeilijkst. Mensen vergeten vaak dat meditatie een vaardigheid is en oefening vereist. Als je je concentratie dus verliest, is dat volkomen normaal, en wijst dat er niet op dat ‘het niks voor jou is’. Als je het echt wilt leren, ga je door en zal je merken dat je vooruitgang boekt.

Wat zegt de wetenschap?

Er is wetenschappelijk aangetoond dat meditatie zorgt voor een aantal gezondheidsvoordelen:

– Het gaat veroudering van de hersenen tegen. Als mensen gedurende acht weken ongeveer 30 minuten per dag mediteren, ontstaat er meer grijze hersenmassa in het hersengebied. Die wordt geassocieerd met geheugen en leervermogen. De dichtheid van een ander deel van de hersenen, de amygdala, neemt juist af door meditatie en als gevolg daarvan ervaren mensen mogelijk minder angst en stress;

– Meerdere wetenschappelijke studies, waaronder een van de University of California (2012), tonen aan dat regelmatig mediteren ons immuunsysteem gezonder maakt. Acht weken elke dag een korte meditatie zou ook helpen bij darmproblemen, chronische vermoeidheid en psoriasis;

– Als studenten slechts zes minuten mediteren voor het college begint, kunnen ze zich beter concentreren, makkelijker informatie opslaan en halen betere cijfers;

– Meditatie heeft een positief effect op de psychische gezondheid van mensen met chronische fysieke klachten. Dit blijkt uit onderzoek van het UMC St. Radboud (2013). Patiënten kijken op een vriendelijke manier naar zichzelf en hun lichaam. Hierdoor worden ze energieker en verbeteren sociale contacten.

 

Oefeningen

Zitmeditatie
– Zit met een rechte rug, goed ondersteund om tijdens de zitmeditatie de rug ook recht te kunnen houden.
– Hoe meer ontspannen het lichaam, des te rustiger de geest.

Vervolgens kun je (een van de) drie oefeningen doen;

  1. Concentreer je op je neus. Neem dan je adem waar, zonder deze te beïnvloeden. Zodra je merkt dat je denker naar andere situaties toegaat, breng je rustig je aandacht terug naar de neus.
  2. Zelfde als hierboven, alleen concentreer je nu op je buik of middenrif. Neem daar de adem waar, zonder deze te beïnvloeden.
  3. Zelfde als bij 1, alleen concentreer je nu op de weg van de adem via de neus naar binnen tot aan het diepste punt waar de adem heen kan en daarna weer terug omhoog via de neusgaten naar buiten. Neem deze ademweg waar, zonder deze te beïnvloeden.

Je kunt deze oefening dagelijks doen. Thuis, met gesloten ogen, maar bijvoorbeeld ook in de rij bij de kassa. Concentreer je dan met ogen open op één van de ademconcentratiegebieden (neus, buik of ademweg). Wanneer je langer mediteert kunnen er zich bepaalde, soms onaangename sensaties of gedachten voordoen. Dit zijn uitingen van sankhara’s. Doordat je wat langer zit kunnen deze wellicht duidelijker omhoog komen. Als je in staat bent om de irritatie, misselijkheid of pijn waar te nemen en ‘te laten zijn’, zal je merken dat deze minder wordt en uiteindelijk zelfs kan verdwijnen.

 

Ligmeditatie
Deze meditatie kun je heel goed doen als je in bed ligt, vóór het slapen gaan of in de ochtend bij het opstaan.
– Je ligt op de rug in bed.
– Met je ogen gesloten scan je jouw lichaam een paar keer van de achterkant van het lichaam naar de voorkant. Niet gehaast of globaal, maar met aandacht voor elk stukje van je lichaam. Scannen betekent: waarnemen van hetgeen je voelt. Dat kan zijn de aanraking met de ondergrond, spanning, ontspanning etc. Na de lichaamsscan te hebben gedaan, breng je de aandacht naar je adem. Je kunt hierbij kiezen voor je buikadem met eventueel je handen op je buik. Uiteraard kun je ook kiezen voor de neusadem of voor de hele ademweg. Door een tijdje liggend de adem te volgen kan het zijn dat je in slaap valt.

 

Loopmeditatie
Wanneer je erg onrustig bent in je denken, dan is een bewegingsmeditatie oefening (zoals de loopmeditatie) wellicht een goede ingang om je aandacht te versterken. Begin met de loopmeditatie door je allereerst te gaan richten op de loophouding. Loop een aantal keer op en neer in de ruimte waarin je je bevindt. Voer vervolgens de 3-stappen loopmeditatie uit.

 

De 3-stappen loopmeditatie gaat als volgt:

  1. linkervoet optillen en dit eventueel benoemen met het woord til
  2. de linkervoet naar voren brengen en dit eventueel benoemen als voor
  3. daarna de linkervoet terugplaatsen en dit eventueel benoemen als neer

herhaal ditzelfde met de rechtervoet.

 

Door aanwezig te zijn in het hier en nu ben je je meer bewust van je omgeving, je adem en de wijze waarop je voeten de aarde aanraken. Wanneer je dit buiten doet, merk je misschien dat geluiden zoals vogels die fluiten of de wind die door de takken waait, je meer opvallen. Probeer deze bewust te beleven, geniet van je verhoogde bewustzijn. 

Bronnen

https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2014.01551/full
https://journals.lww.com/psychosomaticmedicine/Abstract/2003/07000/Alterations_in_Brain_and_Immune_Function_Produced.14.aspx
Ramsburg J.T, Youmans R.J et al. Meditation in the Higher-Education Classroom: Meditation Training Improves Student Knowledge Retention during Lectures. Mindfulness, 2014 https://www.radboudcentrumvoormindfulness.nl/onderzoek/mindfull-body-trial/

Categories: Uncategorized

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Translate »
X